Położenie

Staszowskie znajduje się na terenie województwa świętokrzyskiego w szerokim zakolu rzeki Czarnej. Do roku 1975 należało do województwa kieleckiego, a następnie do tarnobrzeskiego.

Można przyjąć, że do Ziemi Staszowskiej należą tereny określane w początkach XVIII wieku jako tzw. państwo staszowskie. Obok miast – StaszowaPołańcaOsieka znajduje się na tym terenie wiele osad mogących się pochwalić miejskim ongiś rodowodem. Są to:SzydłówOleśnicaKurozwękiBogoria. Jest też wiele wsi o znaczącej przeszłości, najbardziej znane to: RytwianyWiśniowa.

Pod względem geograficznym obszar ten wchodzi w skład Niecki Nidziańskiej oraz

W okolicach Staszowa znajdują się przepiękne jeziora w kompleksie leśnym w Golejowie. Są umiejscowione w oprawie wysokopiennych lasów sosnowych z domieszką buku, grabu i brzozy. Są to jeziora powstałe po wielowiekowym wydobywaniu torfu, o czystej stosunkowo wodzie z niewielką domieszką związków siarki o własnościach przeciwreumatycznych. Duże walory krajobrazowe ma także zalew na Czarnej w rejonie miejscowości Chańcza.obejmuje południowo – wschodnią część Gór Świętokrzyskich – część Pasma Wygiełzowskiego. Przez teren ziemi staszowskiej przepływa kilka rzek: CzarnaDesta,Wschodnia. Szczególne znaczenie ma Czarna, której koryto jest niezwykle malownicze i bogato zalesione. Wypływa ona z Gór Świętokrzyskich z Pasma Cisowskiego z miejscowości Cisów, przepływając przez malownicze tereny okolic Rakowa, pastwisk stepowych rejonu Kurozwęk, z charakterystycznymi urwistymi zakolami, okolice Staszowa z piaszczystymi brzegami. W dalszym biegu rzeka mija Rytwiany. W Połańcu, gdzie wpada do niej rzeka Wschodnia i razem stanowią tu dopływ Wisły. W swym dolnym biegu rzek czarnej i wschodniej spotykamy tereny równinne, bogato zalesione lasami sosnowymi.

Ziemia staszowska należy do regionów bogato zalesionych, lesistość dochodzi do 32% ogólnej powierzchni. Głównymi gatunkami drzew są tutaj: sosna, jodła, świerk, buk, osika i dąb. W lasach znajduje się różnorodna roślinność krzewiasta oraz obfite runo leśne. Spotykane są tu sarny, jelenie, kuny a nawet łosie czy bobry. Jest spora liczba dzików, zajęcy, lisów oraz dzikich kaczek, bażantów i kuropatw. Jak widać staszowskie stanowi bogate tereny łowieckie.

Ziemia staszowska posiada charakterystyczny zespół bogactw mineralnych. Najstarszymi utworami geologicznymi są szare łupki mułowcowe prekambru, odsłonięte na terenieKotuszowa. Z surowców mineralnych występują głównie: siarka eksploatowana od 1966 na terenie Grzybowa oraz od lat 80-tych w rejonie Osieka, wapień, dolomit wydobywany m.in. w Jurkowicach, gips oraz piasek.

Klimat ziemi staszowskie zbliżony jest do klimatu Wyżyny małopolskie. Średnia roczna temperatura wynosi 7oC. Przeważają wiatry zachodnie i południowo – zachodnie, przy czym nie są one zbyt intensywne. Ilość dni z opadami waha się w granicach 65 rocznie, Pokrywa śnieżna zalega ten teren około 60 dni w roku.

Rzeźba terenu ziemi staszowskiej jest bardzo urozmaicona i ciekawa. Północne jej krańce – rejon Bogorii, KiełczynySzczeglic, a więc Pasmo Wygiełzowskie, zalegają wzniesienia dochodzące do 327 m npm. Wzniesienia te mają grzbiety zaokrąglone, przecinają je głębokie wąwozy oraz strome stoki.

Południowo – wschodnie tereny przylegające do Wisły są równinne i położone na wysokości około 210 m nmp. z charakterystycznymi obniżeniami tzw. Zapadliskiem Połanieckim u ujścia Czarnej do Wisły. Podłoże jest tu przeważnie ilaste. Północna – zachodnie rejony stanowią wzniesienia tzw. Podgórza Szydłowskiego, które zbudowane jest z twardych skał osadowych okresu kambryjskiego, odpornych na wietrzenie.

Teren ziemi staszowskiej jest ważnym węzłem ruchu drogowego. Przez ten obszar przebiegają następujące trakty drogowe: Ostrowiec – Staszów, Staszów – Daleszyce – Kielce, Tarnobrzeg – Staszów – Częstochowa, Sandomierz – Połaniec – Kraków. Ziemię tę przecina także linia kolejowa oraz Linia Hutniczo-Siarkowa.

Znaczną część gleb ziemi staszowskiej stanowią piaski. zalegają one głównie w dorzeczu Czarnej i Wschodniej. Około 20% przypada na gleby średniourodzajne, pozostałe to gleby bagienne i mułowo-bagienne. Najwięcej jest tu gleb klasy IV i V (koło Staszowa i Połańca). Do rzadszych należą gleby klasy II i III występujące w rejonie Łoniowa.

Autor: Mariusz Zdeb na podstawie: „Spacerkiem po ziemi staszowskiej”